Kasi Mukumanya Kuti Nthenda ya Ntcheŵe Ntchivichi?
Jun 23, 2021
Pa nyengo ya umoyo wa galu, galu unandi wazamuŵa na vimanyikwiro vya dog distemper, ndipo ŵana ŵa galu ŵali pa ngozi yikuru. Vinyama vya mu thengere vikupangiska kuti virus iyi yiŵe yamoyo, ntheura nanga ni para ŵapokera katemera wakukwana kwa vilimika vinandi, nthenda iyi yindamare. Kasi nthenda ya galu ni vichi? Kasi ni vimanyikwiro wuli vya nthenda ya galu? Chifukwa wuli mukulwara nthenda ya galu?
Kasi nthenda ya galu ni vichi?
Canine distemper ni virus yakuyana waka na chikhoso cha ŵanthu ndipo ndiyo yikusangika chomene mu nthenda ya galu mu dongosolo la mitsempha. Distemper yingakhwaskaso nkhandwe, viyuni vya mtundu wa coyote, viyuni vya mtundu wa raccoon, viyuni vya mtundu wa ferret, mink, skunks, otters, na weasels.
Vimanyikwiro vya matenda gha galu
Kanandi ŵagalu ŵakuŵa na vyakuthukira vituŵa na vya chikasu kufuma mu maso na mphuno, ivyo vikuwoneka nga ni mphuno yakuthukira chifukwa cha chimphepo. Nangauli vimanyikwiro vyakwamba ivi vingawoneka nga ni nthenda ya chimphepo, kweni ni vimanyikwiro vya nthenda yikuru. Vimanyikwiro vinyake ni ivi:
• Kuleka kukhumba chakurya .
• chikasu pachoko
• Kujulika
• Kusuzgika kupuma .
• Vimanyikwiro vya dongosolo la mitsempha ya pakati nga nkhukhwaskika, kusintha kwa nkharo, kufooka nkhongono na kutondeka kukolerana .
Matenda gha kupuma ghakupangiska ŵana ŵa nkhwantha kuti ŵakhosomore na kuŵa na chibayo. Matenda gha mu m’matumbo ghangapangiska kuti munthu waŵe na ndopa panji m’mimba-kuzura na m’mimba. Maso agho ghali na matenda ghangaŵa na vilonda panji ghangaŵa ghambura kuwona, ndipo khungu (makamaka vingwe vya malundi) lingaŵa lakukhora, lakung’ambika na kufuma ndopa.
Ivyo vikupangiska kuti galu waŵe na suzgo
Distemper wakuthandazgika chomene ndipo kanandi wakukoma ŵanthu. Virusi ili likuthilira mu maloŵe, vyakufumya vyakupuma, mkodzo na m’matumbo. Distemper yikuthandazgika nga umo virus ya chimphepo yikuthandazgikira pakati pa ŵanthu: virus iyi yikuthandazgika para munthu wasisita na kukhosomora, panji mwana wa galu wakununkhira vinthu ivyo vili na nthenda iyi.
Kuŵa na ŵagalu ŵanyake chomene kuzamusazgirako ngozi yawo. Ŵana ŵa nkhwantha awo ŵakugulika ku malo ghakusungirako vinyama panji ku masitolo gha vinyama kanandi ŵakulwara, chomenechomene para ŵali na masabata 9 na 12. Pakwamba ŵakuwoneka kuti ŵali na umoyo uwemi, kweni para ŵapokera katemera, ŵalwarenge kamoza mu nyumba yawo yiphya. Kanandi munthu wangasanga matenda agha mwakuyana na vimanyikwiro vya matenda.
Nyengo yakuŵikira Distemper
Nyengo ya kuŵika distemper ndiyo nyengo yakukhumbikwa kuti munthu waŵe na vimanyikwiro vya matenda. Pakati pajumpha mazuŵa ghaŵiri kufuma apo munthu wali na matenda agha, kachirombo aka kakuthandazgika mu viŵaro vya thupi na mu ma tonsils, ndipo pamanyuma pake kakuthandazgika mu thupi lose ku viwangwa vya viwangwa, mu mphuno na mu viŵaro vinyake vya thupi.
Pakati pajumpha mazuŵa ghankhondi, virus iyi yikamba kunanga maselo ghatuŵa gha ndopa, ndipo mwana wa galu wakaŵa na malungo kwa zuŵa limoza panji ghaŵiri. Virusi ili likuwukira viwaro vyakupambanapambana vya thupi, chomenechomene maselo agho ghali pa thupi, nga ni viwaro vya mu khungu, maso, nthowa yakupumulira, nthowa ya mkodzo, na nthowa ya m'matumbo. Virusi ili likukhwaskaso impso, chiwindi, mphuno, wongo na msana. Kupona kwa ŵana ŵa nkhwantha awo ŵali na matenda agha kukuthemba pa usange chitetezo chawo cha thupi chili na nkhongono.
Pakati pajumpha mazuŵa 9 mpaka 14 kufuma apo munthu wakakolerana na matenda agha, pafupifupi 75% ya ŵagalu awo ŵali na chitetezo chakukhora ŵazamuthereska kachirombo aka. Kweni ŵana ŵa nkhwantha ŵalije chitetezo cha thupi chakukhwima, ndicho chifukwa chake pafupifupi 85% ya ŵana ŵa nkhwantha ŵakuŵa na kachirombo aka mu nyengo yichoko waka ndipo ŵazamuŵa na distemper na kufwa mu masabata ghaŵiri panji ghankhondi. Ŵana ŵa galu ŵalara na ŵagalu ŵalara ŵali na mwaŵi wa 30% pera wakuti ŵaŵe na matenda ghakofya.
Nthowa yakuchizgira CDV
Kanandi ŵana ŵa nkhwantha awo ŵali na vimanyikwiro vikuru ŵakufwa mu masabata ghatatu kwambura kuti ŵagoneka mu chipatala. Ŵanthu awo ŵali na galu ŵangapeleka wovwiri unyake ku nyumba.
Ntchewe izo zapwetekeka zingaŵikika munkhwala wakukoma tuvilombo kuti zilimbane na matenda agho ghali na chitetezo cha thupi icho chikukanizgika. Majekeseni gha maji na munkhwala vikovwira kuti munthu waleke kukhweŵa na kubokora kuti waleke kusoŵa maji mu thupi. Kusazga apo, munkhwala wakukoma -chifuŵa ungakhumbikwa kuti munthu waleke kukhwaskika. Palije munkhwala uwo ungaŵa wakumanyikwa panji uwo ungagwira ntchito kwa nyengo yitali-, ndipo ungakhumbikwira kuti munthu walutilire kuchizgika kwa masabata 6 kuti nthenda iyi yileke kuŵapo.
Mwana wa galu waliyose wakuzgora mwakupambana para wakupokera wovwiri. Ku ŵanthu ŵanyake, vimanyikwiro vizamuŵa makora ndipo pamanyuma vizamuwelera ku umo vikaŵira kumanyuma. Nangauli ŵakumupwelelerani mwaukali, fumbani dokotala winu wa vinyama para mukunozgekera kukoma mwana wa galu uyo wakulwara pambere mundasankhepo kanthu kakupweteka mtima.
Ntchewe izo zikukhwaskika pa nyengo ya ŵana zingasuzgika na enamel ya mino (chigaŵa chakukhora chomene cha fupa la galu, ilo likuzingilizga pafupi na korona, ndipo likuŵa lituŵa nga ni mkaka.) Hypoplasia, kukura kwa enamel, na kudoloka na kuzima kwa enamel. Nanga ni galu uyo wakuchira matenda wangananga dongosolo la mitsempha ya pakatikati kwamuyirayira, ndipo ivi vingapangiska kuti munthu waŵe na nthenda ya ku wongo panji kufwa viŵaro. Kuyana na ulongozgi wa dokotala wa vinyama, muvikilire mwana wa galu winu na katemera ndiposo kuti muleke kukhwaskana na ŵagalu ŵanyake awo ŵandapokere katemera.
Kasi mungachita wuli kuti muleke kupwetekeka na nthenda ya Canine?
Pasono, nthowa yipusu comene ndiposo yakunozga comene yakutetezera nthenda ya galu nkhupeleka katemera ku mwana wa galu winu. Katemera wa distemper ni chigaŵa cha katemera wakusazgako wa DHPP; malembo agha ghakwimira nthenda ya galu, adenovirus (nthenda ya chiwindi ya galu), virus ya parainfluenza na parvovirus.
Nanga ni para galu wangachira, virus iyi yingathandazgika kwa mazuŵa 90 ndipo yingakhwaska galu munyake uyo wali na umoyo uwemi. Ntchewe izo zikulwara zikwenera kuŵikika kutali na vinyama vyamoyo. Virusi ili lingakhala kwa vyaka vinandi para lazizima, lasungunuka, ndipo lingakhwaskaso galu winu. Kweni vingakomeka mu malo ghakotcha panji ghakuwomira panji vyakukoma matenda vinandi nga ni bleach wa pa nyumba.
Usange mukukayikiska kuti chiŵeto chinu chikulwara, yimbirani dokotala wa vinyama nyengo yeneyiyo. Pa nkhani zakukhwaskana na umoyo-, wonani kuti mwafumba dokotala winu wa vinyama, chifukwa ŵamuwona chiŵeto chinu, ŵakupulikiska mbiri ya umoyo wa chiŵeto chinu, ndipo ŵamupa ulongozgi uwemi chomene ku chiŵeto chinu.
Vinthu ivyo vikulondezgapo vya kampani yithu vingakovwira kuti mumanye mwaluŵiro usange mwana wa galu winu wali na nthenda ya canine distemper.
1. Kuyezgeka kwa Cdv Ag kwa Virusi la Nthenda ya Ntcheŵe
Kuyezgeka kwaluŵiro
