Kulongosora kwa chipatala

Chithunzithunzi cha chipatala chikuthemba pa msinkhu wa matenda na chinyama chilichose. Kanandi malungo ni chimoza mwa vinthu vyakwamba ivyo ŵakusanga. Vimanyikwiro vinyake vingaŵa vyakupeleŵera nkhongono, kuchepa kwa chilato cha chakurya, kuchepa thupi na kuchepa kwa ndopa. Thrombocytopenia nayo yikuwoneka pa nyengo ya vigaŵa vya chipatala.

Mu nyengo zakofya chomene, mahaci ghangaŵa na jaundice, kutuluka kwa ndopa mu petechial, kutupa na kutaya minofu. Vinyama vinyake vikuŵa na malungo na matenda mwakuwerezgawerezga, apo vinyake vikulutilira kufika pa mtundu uwo ukuwoneka kuti uli na nthenda iyi.

Kupambana uku kungapangiska kuti kusangika kwa matenda mwakuyana na kuwona kwa chipatala pera kuŵe kwakusuzga. Hatchi iyo yikuwoneka kuti yili na umoyo uwemi yingaŵa kuti yichali na mbiri ya matenda gha EIAV ndipo yingaŵa kuti yingaŵa kuti yingaŵa na matenda ku mahaci ghanyake.

Mo EIAV yikuthandazgikira

EIAV yikuthandazgika chomene kwizira mu ndopa izo zili na matenda agha. Mu munda, ntcheŵe za mahaci na ntcheŵe za mtundu wa deer ni vyakunyamulira vyakuzirwa vya makina. Para chikoko icho chikurya ndopa-chikwenda pakati pa mahaci, ndopa izo zili na nthenda iyi zingafuma ku chinyama chinyake kuya ku chinyake.

Kuthandazgika kwa matenda kukuthemba waka pa vinyama yayi. Sindano zakufipirwa, masiringi na vipangizo vya vinyama vingathandazgaso kachirombo aka. Kuŵikika ndopa ndiyo nthowa yinyake iyo yikumanyikwa. Nthowa izi zikukhumbikwa chomene ku malo agho ŵakugwiliskira ntchito mahaci kanandi waka panji uko ŵakugaŵana vipangizo pakati pa vinyama.

Chiopsezo ichi chikukhwaskika na ivyo vikuchitika mu chigaŵa. Malo agho ghali na mahaci ghanandi, ntchito zinandi za vinyama na kwendakwenda kwa vinyama pafupipafupi vingalongora mikhaliro yakupambanapambana ya matenda kufuma ku vigaŵa ivyo mahaci ghali ghachoko panji kuwoneseska kukukhazikiska chomene.

Masambiro agho ghalipo ghakulongora kupambana uku. Kafukufuku uyo ​​wakachitika ku Goiás, Brazil, wakayezga vinyama vya mtundu wa equid 1,170 kufuma mu mafamu 332 ndipo ŵakasanga kuti vinyama 14 vikaŵa na kachirombo aka, ndipo ivi vikapangiska kuti vinyama vyose ivyo vikaŵa na kachirombo aka viŵe pafupifupi 2.0%. Ku United States, vinthu vikupambana chomene pa chiŵelengero cha ŵanthu. USDA APHIS yikalemba mayeso gha EIA gha 1,292,655 mu 2024, ndipo mahaci 147 ghakaŵa ghawemi kufuma ku malo 63. Kuyezgelera kwa kuthandazgika kwa mahaci gha ku US kukaŵa pafupifupi 0.004%.

Nambala izi zikwenera yayi kumanyikwa kuti ni kuyezgelera kwakudunjika kwa ngozi ya matenda pakati pa vyaru viŵiri ivi, chifukwa ndondomeko zakuwonelera, kapangidwe ka kafukufuku na ŵanthu awo ŵakuyezgeka ni vyakupambana. Kweni ŵakulongora kuti kuthandazgika kwa EIA kungaŵa kwakupambanapambana chomene kuyana na malo na unandi wa mahaci.

Uteŵeti wa Kuyezga Antibody

Kuyezgelera kwa ma antibodies kuli na malo ghakuzirwa chomene pa kuwoneseska kwa EIA chifukwa mahaci agho ghali na matenda ghangalutilira kuŵa ghakunyamura nangauli vimanyikwiro vya matenda vyamara.

Pamanyuma pa matenda gha EIAV, mahaci ghakupanga ma antibodies agho ghangamanyikwa na nthowa za serological. Nthowa yakale yakumanyira nthenda iyi ni nthowa yakuyezgera immunodiffusion ya agar gel, iyo ŵanthu ŵanandi ŵakuyichema kuti mayeso gha Coggins. ELISA-based assays yikugwiriskirikaso nchito pakusanga na kupima ma antibodies.

Kuyezgelera kwaluŵiro kwa ma antibodies kukugwiriskira ncito fundo yimoza yakuzirwa yakumanyira ma antibodies agho ghakupangika pakuzgora ku matenda gha EIAV, kweni mu nthowa iyo yikupangika kuti yiŵe yifupi ndiposo yipusu yakuyezgera. Kulingana na chinthu icho ŵakupanga na umo ŵakukhumbira kugwiliskira ntchito, kuyezga mwaluŵiro kungaŵa kwakovwira para dokotala wa vinyama wakukhumba kuwoneseska dankha kwambura kulindilira kuti ŵachitenge ntchito ya labotale.

Ici cingaŵa cakukhumbikwa ku mahaci agho ghali na mbiri ya kuyezgeka yambura kumanyikwa, vinyama ivyo vyanjizgika sonosono mu famu, panji mahaci agho ghakuyezgeka pambere ghandanjire mu gulu. Kusanga chinthu mwaluŵiro kungapangiskaso kuti chiŵe chipusu kusankha usange chiyelezgero chikwenera kupelekeka kuti chikafumbikeso mu labotale.

Kugwiriskira Ntchito Kwakukhozga mu Kulaŵilira Mahachi

Kuyezgeka kwa EIA nkhwakukhumbikwa kulikose uko mahaci ghakufuma ku malo ghakupambanapambana ghakuwungana pamoza.

Pa mafamu ghakuberekera, kuyezga vinyama ivyo vyanjizgika sonosono kungaŵa chigaŵa cha ndondomeko ya kuwoneseska umoyo wa famu-. Malo ghakuŵikamo ŵanthu ŵambura kumanyikwa ghangagwiliskiraso ntchito kuyezgeka kwa EIA para ghakupima mahaci agho ghali na umoyo wambura kumanyikwa.

Kuyenda kwa mahaci nchinthu cinyake cakuzirwa comene ico mukwenera kughanaghanirapo. Mahatchi agho ghakunyamulika pakati pa mafamu, mpikisano na malo ghanyake ghangaŵa na vigaŵa vyakupambanapambana vya matenda ghakuthandazgika. Mu maboma ghanyake, kuyezgeka kwa EIA kukukhumbikwa pa mitundu yinyake ya kwenda panji kuzomerezgeka.

Makiliniki gha vinyama ghangaghanaghanirapo vya EIA para ghakufufuza mahaci agho ghali na malungo ghambura kumanyikwa, kuchepa kwa ndopa, thrombocytopenia panji matenda ghakuwelerawerera. Kuyezgeka kungaŵaso kwakuzirwa para ŵakupima awo ŵakupeleka ndopa za mahaci cifukwa EIAV yingathandazgika kwizira mu ndopa zakufipirwa.

Pakuyezga nyama nyengo zose, kuyezga mwaluŵiro ma antibodies kuli na uwemi wakuti kuyezga kungachitika pafupi na nyama ndipo kukukhumbikwira yayi vipangizo vya labotale. Ivyo vikusangika mu nyengo yichoko waka vingakhozgera vigaŵa vya nyengo yeneyiyo vyakukhwaskana na kujipatura, kuyezgekaso panji kupwelelera hachi.

Chifukwa Icho Kuwonelera Kukukhumbikwa

Suzgo na EIA ni nthenda iyo pera yayi, kweni mwaŵi wa matenda ukukhala kwambura kumanyikwa. Vimanyikwiro vya matenda vingasoŵa, apo hachi ilo lili na nthenda iyi likulutilira kunyamura EIAV.

Ntheura kwa awo ŵali na mahaci, ŵadokotala ŵa vinyama na awo ŵakulaŵilira malo, kuyezgeka nyengo zose nkhwakovwira chomene kuluska kuthemba waka pa kawonekero ka chipatala. Nyengo yakukwana yakuyezgera yikuthemba pa umo matenda ghakuŵira, umo vinyama vikuchitira, malango gha mu chigaŵa na umo ŵanthu ŵaliri pa ngozi.

Kuyezgelera mwaluŵiro kwa EIAV antibody kungagwiriskirika ncito nga ni cigaŵa ca ndondomeko iyi, comenecomene kuti ŵantu ŵawone makora na kuwoneseska dankha. Para vyasazgika pamoza na kuyezgeka kwa labotale kwakukhozgera na ndondomeko zakwenelera zakuvikilira vyamoyo, vikupereka chida chinyake chakovwira pakulongozga ngozi iyo yikukhwaskana na nthenda ya anemia yakuthandazgika ya mahaci.

Mazgu ghakulongosora

Bungwe la Pacharu Chose la Umoyo wa Vinyama (WOAH). Anemia Yakuthandazgika ya Mahatchi.

Buku la Merck la Vinyama. Anemia Yakuthandazgika ya Mahatchi.

USDA AFISI. Anemia Yakuthandazgika ya Mahatchi.

USDA APHIS

Munkhwala Wakuvikilira Vinyama. Kuthandazgika kwa matenda agha na vinthu ivyo vingapangiska kuti munthu waŵe na suzgo la kuchepa kwa ndopa mu boma la Goiás, Brazil. 2022.